EKONOMİK BÜTÜNLEŞME VE AVRUPA BİRLİĞİ

2005-2006 BAHAR YARIYILI DERS PLANI

 

 

ÖĞRETİM ÜYESİ: Doç.Dr. Utku Utkulu

İktisat Bölümü VIII. yy Dersi

e-posta: utku.utkulu@deu.edu.tr

web sayfası: http://kisi.deu.edu.tr/utku.utkulu

GÖRÜŞME SAATLERİ:       Oda No: 423 

            Pazartesi: 16:00-17:00 ve Perşembe: 13:00-14:00

DERSİN ASİSTANLARI:

Araş.Gör. Gülçin Güreşçi: Oda No: 433 Pazartesi: 16:00-17:00 ve Perşembe: 13:00-14:00

Araş.Gör. Dr. Serdar İspir: Oda No: 412 Görüşme saatleri:

 

 

DERSİN GÜNÜ, BAŞLANGIÇ SAATİ VE YERİ:

İktisat Bölümü VIII. yy Örgün Çift: Pazartesi: 09:45 / B1

İktisat Bölümü VIII. yy Örgün Tek: Pazartesi: 13:15 / B1

İktisat Bölümü VIII. yy İ.Ö. Tek: Cuma: 17:00 / A2

İktisat Bölümü VIII. yy İ.Ö. Çift: Cuma: 19:30 / A3

ANA ÇERÇEVE:

            Uluslararası ekonomik bütünleşmeler, özellikle 20. yy’ın ikinci yarısında, ülkelerin karşılaştıkları sorunlarla mücadele etmelerinin bir yolu olarak görüldüler. Bütünleşme ya da entegrasyon olgusunun hem teorik hem de pratikte çeşitli biçimleri ortaya çıktı. Bunlar arasında Serbest Ticaret Bölgeleri, Gümrük Birlikleri, Ortak Pazarlar, Ekonomik ve Parasal Birlikler sayılabilir. Bu derste esas olarak Avrupa’nın iktisadi bütünleşme süreci ve Türkiye'nin bu süreçteki yeri incelenecektir. Bu amaçla öncelikle bütünleşme kuramı, bütünleşme biçimleri, taraf ülkelerin ekonomilerine etkileri ve değişik uygulamalar gözden geçirilecektir. AB’nin kısaca tarihsel gelişimi ve gelinen son aşama, Ekonomik ve Parasal Birlik ve ECB gibi kurumlar gözden geçirildikten sonra Türkiye ile AB ilişkileri ve tam üyelik sürecindeki temel iktisadi sorunlar, ortak politikalar, gümrük birliği, yakınlaşma kriterleri gibi konular tartışılarak bütüncül bir fotoğraf ortaya konmaya çalışılacaktır.

            Bu bağlamda ders, hem dünyadaki ekonomik bütünleşmeler hakkında genel bir çerçeve sunacak hem de güncel boyutlarıyla AB-Türkiye ilişkisinin iktisadi analizini olanaklı kılacak araçları kazandıracaktır. Bu ders için temel uluslararası iktisat ve makro iktisat bilgisi gerekli koşuldur. Özellikle sizlerin araştırmalarınız, okumalarınız, merakınız ve katkılarınızla ders içeriğinin zenginleşeceğine inanıyoruz.

 

YÖNTEM:

            Yöntem açısından dersin işlenişi, ders anlatımının yanı sıra soru cevap şeklindeki sınıf içi tartışmaları içermektedir. Bu ders ile ilgili çok sayıda makale bulunmaktadır. Bunların sizler tarafından okunması sadece dersi daha iyi anlamanızı değil, aynı zamanda, çalışma hayatınızda AB ve uluslararası ekonomik bütünleşmeler konusunda 'karşılaştırmalı üstünlüğe' sahip olmanızı da sağlayacaktır. Bu dersi alan öğrencilerin dersle ilgili bir araştırma ödevi hazırlamaları beklenir. Araştırma ödevinin 'temel bilimsel araştırma yöntemlerine' uyularak hazırlanması ve dönem sonunda teslim edilmesi gerekir. Araştırma ödevinin konusu, ayrıntıları ve yöntemi ile ilgili olarak, en geç 17 Mart 2005 Cuma’ya kadar, görüşme saatlerinde, dersin asistanı ile görüşmeleri ve onaylatmaları gerekmektedir. Araştırma ödevi alan ve dönem sonunda araştırmasını başarı ile tamamlayan öğrencilere ödev katkı puanı verilir (bkz. puanlama).

Bu bağlamda dersi alan öğrencilerin bu yıl düzenlenen Öğrenci Kongrelerinin herhangi birinde bu dersin içeriğinde belirtilen konular ile ilgili bildiri sunmaları halinde tam ödev katkı puanı verilir. Bu konudaki duyuru için bkz. Fakültemiz WEB sayfasında 'duyurular'. Bu sayfada verilen ders içeriği, planı, kaynakça, okuma listesi ve anahtar kelimeler dersin sınavları için genel bir bilgilendirme ve çerçeve niteliğindedir. Sadece derste anlatılanlar ve sınıf içi tartışma konuları değil, aynı zamanda verilen ödevler de sınav konularına dahildir.

 

PUANLAMA:

(Vize sınav notu * 0.4) + [(final sınav notu+ödev katkı notu) * 0.6] = Dönem Sonu Başarı Notu

            Final sınav notu ve dönem sonu başarı notunun asgari 50 % olması dersten başarılı sayılmak için gerekli koşuldur. Hazırlanan ödev katkısı azami 20 puan üzerinden değerlendirilecektir. Ödev katkı notu Final veya Bütünleme sınavında en az 50 % alınması koşuluyla final ya da bütünleme sınav notuna eklenecektir. Bu koşul yerine gelmedi ise başarı notu ödev katkı notu dahil edilmeksizin hesaplanır. Sevgili öğrenciler, mezuniyet aşamasına gelinmiş olması riski azaltmanız gerektiği anlamına da geliyor. Bu nedenle dönem sonu geldiğinde gerek başarılı olabilmek gerekse yüksek puan alabilmek için ödev katkı puanına gereksinim duyacağınızı düşünüyorsanız araştırma ödevi alınız ve başarıyla tamamlayınız. Dönem başında sizleri bu konuda uyarmak ve yönlendirmek benim için hem akademik hem de vicdani bir sorumluluktur.

 

 

DERS PROGRAMI:

HAFTA ve KONU

1. ve 2. Hafta: Uluslararası İktisat Teorisi ve Ekonomik Bütünleşme: Temel kavramlar ve çerçeve

3. 4. 5. 6. 7.Hafta: Uluslararası Ekonomik Bütünleşme Kuramı: Özellikle GB'nin iktisadi etkileri

8. Hafta: GB'nin Türkiye Ekonomisi Üzerindeki Etkieri

9. 10. 11. Hafta: AB'de Ekonomik ve Parasal Birlik ve Türkiye

12. Hafta: AB dışındaki uluslararası ekonomik bütünleşme girişimleri: özellikle EFTA ve NAFTA

13. Hafta: Genel Değerlendirme

ÖNERİLEN DERS KİTAPLARI:

Ø Nevzat Güran (2002), Uluslararası Ekonomik Bütünleşme ve Avrupa Birliği, 2. Baskı, İzmir.

Ø Osman Küçükahmetoğlu, Hamza Çeştepe ve Şevket Tüylüoğlu (eds.) (2005), Ekonomik Entegrasyon (Küresel ve Bölgesel Yaklaşım), Ekin Yayınevi.

Ø S. Rıdvan Karluk (2005), Avrupa Birliği ve Türkiye, 8. Bası, Beta Yayınevi, İstanbul.

ØUtku Utkulu (2005), Türkiye'nin Dış Ticareti, ve Değişen Mukayeseli Üstünlükler, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, İzmir.

Ø İrfan Kalaycı (ed.) (2006), Türkiye-AB İlişkileri Üzerine Ekonomi-Politik Tezler, Beta Yayınevi.

ØCihan Dura ve Hayriye Atik (2003), Avrupa Birliği, Gümrük Birliği ve Türkiye, 2. Bası, Nobel Yayınevi, Ankara.

ØNurettin Bilici (2004), Türkiye Avrupa Birliği İlişkileri (Genel Bilgiler, İktisadi-Mali Konular, Vergilendirme), Seçkin Yayınevi, Ankara.

ØTurgay Uzun ve Serap Özen (ed.) (2004), Avrupa Birliği Sürecinde Türkiye (Siyasal, Ekonomik ve Toplumsal Dönüşüm, Sorunlar ve Tartışmalar), Seçkin Yayınevi, Ankara.

ØAli M. El-Agraa (1994), The Economics of the European Community, 4th Ed. Harvester Wheatsheaf Press.

ØRichard.T. Griffiths and Durmuş Özdemir (2004), Turkey and the EU Enlargament Process of Incorporation, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

ØTheo Hitiris (1998), European Union Economics, 4th ed., Prentice Hall

ØCanan Balkır ve Muzaffer Demirci (1989), Uluslararası Ekonomik Bütünleşme ve Avrupa Topluluğu, Filiz Kitabevi, Istanbul.

ØEmin Ertürk (1993), Ekonomik Entegrasyon Teorisi ve Türkiye’nin İçinde Bulunduğu Entegrasyonlar, Ezgi Kitabevi Yay., Bursa.

 

KAYNAKÇA VE OKUMA LİSTESİ:

Ø Hansen, J.D. and J.U. Nielsen (1997), An Economic Analysis of the EU, 2nd ed., Mc Graw Hill.

Ø Artis, Mike and Norman Lee (Eds.)(1997), The Economics of the European Union, 2nd Ed., Oxford Univ. Press.

 

Ø Helen Wallace, William Wallace and Carole Webb (ed.) (2000), Policy-making in the EU, Oxford.

Ø Blanchard, O. (2004) The Economic Future of Europe, MIT, Department of Economics, Working Paper Series, 2004/4, Feb. 2004.

Ø Gros, Daniel and Niels Thygesen (1998), European Monetary Integration, 2nd. Ed., Prentice Hall.

Ø Michelmann, H.j. and P. Soldatos (eds.) (1994), European Integration, University Press of America.

Ø Lützeler, P.M. (ed.) (1994), Europe after Maastricht, Berghahn Books.

Ø George, S. (1996), Politics and Policy in the European Union, 3rd ed., Oxford University Press.

Ø Dartan, M. And Ç. Nas (eds.) (2002), The European Union Enlargament Process and Turkey, A Publication of Marmara University European Community Institute.

Ø John McCormick (2002), Understanding the EU, 2nd ed., Palgrave.

Ø Henryk Kierzkowski (ed.) (2002), Europe and Globalization.

Ø Harrop, J. (1992), The Political Economy of Integration in the European Community, ‘nd ed., Edward Elgar.

Ø Erinç Yeldan (2003), Küreselleşme Sürecinde Türkiye Ekonomisi, 8. Bası, İletişim Yayınları, İstanbul.

ØZeki Erdut (1992), Avrupa Topluluğuna Tam Üyelik Bakımından Türk Endüstri İlişkileri Sisteminin Değerlendirilmesi, Ankara, 1992.

Ø Mehmet Uğur (1999), The EU and Turkey: An Anchor / Credibility Dilemma, Ashgate.

ØÇınar Özen (2002), Türkiye-Avrupa Topluluğu GB ve Tam Üyelik Süreci Üzerine, Ceylan Kitabevi, İzmir.

Ø Canan Balkır ve Allen Williams (ed.)(1993), Turkey and Europe, Pinter Publishers, London.

Ø Oğul Zengingönül (2004), Küreselleşme, Liberte Yayınları.

Ø Gülten Kazgan (2002), Küreselleşme ve Ulus Devlet (Yeni Ekonomik Düzen), 2. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Ø Sahir Özdemir (1999), Türkiye-AB İlişkilerinde İşçilerin Serbest Dolaşımı, DPT, Ankara.

Ø Hakan Karabacak (2004), Türkiye-AB Katılım Öncesi Mali İşbirliği ve Proje Yönetimi, Maliye Bakanlığı, Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı.

Ø Bahadır Kaleağası (1995), Tek Pazarda Ekonomik ve Parasal Birliğe, İKV Yayınları, İstanbul.

Ø Tsoukalis, L. The New European Economy (Revisited), Oxford Univ. Press.

Ø Pelkmans, J., European Integration, Longmans.

Ø McDonald, F. And S. Dearden, European Economic Integration, Longmans. 3rd ed.

Ø Molle, W., The Economics of European Integration, Dartmouth.

Ø Jackuemin, A. and A. Sapir, (1989), The European Internal Market, Oxford Univ. Press.

Ø Dyker, D. (ed.) (1999), The European Economy, Longmans.

Ø Aktan, Okan (1983), Para Birlikleri Kuramı ve Avrupa Para Sistemi, Hacettepe Üniv., İİBF Yayınları, Ankara.

Ø Ata, Defne ve Serkan Silahşör (1999), Parasal Birlik, Avrupa Para Birliği ve Türkiye, Hazine Müsteşarlığı Ekonomik Araştırmalar Genel Müdürlüğü Yayınları.

ØUtkulu, Utku (2006), "Avrupa Parasal Birliği, Optimum Para Sahası ve Türkiye", İrfan Kalaycı (ed.) Türkiye-AB İlişkileri Üzerine Ekonomi-Politik Tezler içerisinde , Beta Yayınevi, ss.223-240.

Ø Utkulu, Utku (2001), “The Turkish Economy: Past and Present”, Turkey since 1970 içerisinde, ed. by Debbie Lovatt, Macmillan Publication.

Ø Utkulu, Utku (2005), "Avrupa Parasal Birliği Gerçekten Bir Optimum Para Sahası mıdır?", Siyasa, 1(1), 107-125, 2005. http://ekosem.ieu.edu.tr/siyasa/siyasautkuson.pdf

Ø Utkulu, Utku (2003), “Türkiye’de Bütçe Açıkları ve Dış Ticaret Açıkları Gerçekten İkiz mi? Koentegrasyon ve Nedensellik Bulguları”, DEÜ İİBF Dergisi, 18(1).

Ø Utkulu, Utku (2001), “Türkiye’de Dış Açıkların Belirleyicileri: Ekonometrik Bir İnceleme”, DEÜ İİBF Dergisi, Cilt 16, Sayı 2, ss.113-32.

Ø Utkulu, Utku ve Dilek Seymen (2004), “Trade, Competitiveness and Revealed Comparative Advantage: Evidence for Turkey towards the EU”, European Trade Study Group 6th Annual Conference, ETSG 2004, 9-11 September, 2004.

Ø Utkulu, Utku, Dilek Seymen ve Aydın Arı (2004), “Export Supply and Trade Reform: The Turkish Evidence”, International Conference on Economic Modelling (EcoMod2004), the University of Paris I Pantheon-Sorbonne (Université Paris I - Panthéon-Sorbonne) on June 30-July 2, 2004.

Ø Utkulu, Utku ve Dilek Seymen (2003), “Trade and Competitiveness between Turkey and the EU: Time Series Evidence", OPENMINDS Conference, University of Lodz, Poland, Center for Social and Economic Research, September 2003.

Ø Utkulu, Utku (2004), "Optimum Para Sahası, Avrupa Parasal Birliği ve Türkiye: Bir fayda maliyet analizi", DEÜ İİBF İnternet Gazetesi, Sayı 1.

Ø Seyidoğlu, Halil (1999), Uluslararası İktisat, 13. Baskı, Güzem Yay., İstanbul.

Ø Tuncay, Özhan (2001), Avrupa Birliğinde Parasal Birlik Yönündeki Gelişmeler ve Tek Paraya Geçişin Muhtemel Etkileri, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniv., Sosyal Bilimler Enst., İktisat Ana Bilim Dalı, İzmir.

Ø Uluslararası Panel, Müzakere Sürecinde Türkiye'nin AB Perspektifi, 05.Kasım 2004, DEÜ İİBF, İzmir.

Ø Turgutlu, Evrim (2003), Parasal Birliğe Katılmanın Fayda ve Maliyetlerinin Türkiye ve Avrupa Parasal Birliği Bağlamında Analizi, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, İzmir.

Ø Avrupa Komisyonu, Euro ve Avrupa Ekonomik ve Parasal Birlik Üzerine Soru ve Cevaplar Kitabı

Ø AB'nin resmi internet sitesi http://www.europa.eu.int

Ø Avrupa Komisyonu Türkiye Temsilciliği http://www.deltur.cec.eu.int/english/main-e.html

Ø Avrupa Topluluğu Araştırma ve Uygulama Merkezi http://www.ankara.edu.tr/rescenter/ataum/

Ø Bilgi Üniversitesi Avrupa Dökümantasyon Merkezi http://library.bilgi.edu.tr/screens/edc.html

Ø Aykut Kibritçioğlu web sayfası http://dialup.ankara.edu.tr/~kibritci/eurores.html

Ø İktisat Dergisi’nin Avrupa Birliği Üzerine Aralık 2000 (sayı 408) ve Ocak 2001 (sayı 409) tarihli sayıları

Ø Yeni Türkiye Dergisi’nin AB Özel Sayısı (Kasım-Aralık 2000, sayı 36)

Ø Yüksek lisans seminer çalışmaları, Ekonomik Bütünleşme ve AB Dersi, 2000/2003, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Avrupa Birliği Yüksek Lisans Programı.

Ø Devlet Planlama Teşkilatı, http://www.dpt.gov.tr

Ø Tonus, Özgür (2000), AB’de Ekonomik ve Parasal Birlik ve Türkiye, İKV Yayınları No. 163, İstanbul. Ayrıca http://www.ikv.org.tr

Ø Marmara Üniversitesi AT Enstitüsü Avrupa Araştırmaları Dergisi, çeşitli sayılar, http://www.marmara.edu.tr/eci/main.html

Ø IHAUM Bogaziçi CECES (Karsilastirmali Avrupa Arastirmalari Merkezi): http://www.boun.edu.tr/ceces

Ø TC Merkez Bankası http://www.tcmb.gov.tr

Ø Dış Ticaret Müsteşarlığı http://www.foreigntrade.gov.tr

Ø Avrupa Merkez Bankası http://www.ecb.int

Ø Dışişleri Bakanlığı http://www.mfa.gov.tr

Ø Fransa Maliye Bakanlığı'nın sitesi (İngilizce) http://www.finances.gouv.fr

 

BAZI WEB ADRESLERİ

Ø Dokuz Eylül Üniversitesi Online ver tabanları, elektronik dergi ve kitaplar http://www.deu.edu.tr

 

Ø AB'nin resmi internet sitesi http://www.europa.eu.int

Ø AB ile İlişkiler Genel Müdürlüğü, DPT, http://www.dpt.gov.tr/abigm

Ø AB Genel Müdürlüğü, DTM, www.dtm.gov.tr/ab

Ø Avrupa Komisyonu Türkiye Temsilciliği http://www.deltur.cec.eu.int

Ø ATAUM (Ankara Üniversitesi Avrupa Topluluğu Araştırma ve Uygulama Merkezi: http://www.ankara.edu.tr/rescenters/ataum/

Ø Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası http://www.tcmb.gov.tr

Ø Aykut Kibritçioğlu’nun European Integration web sayfası (bir çok link barındırmaktadır): http://www.staff.uiuc.edu/~~kibrtcgl/eurores.html

DİĞER

·         KOSGEB Avrupa Bilgi Merkezi http://kosgeb.gov.tr

·         Bilgi Üniversitesi Avrupa Dökümantasyon Merkezi http://library.bilgi.edu.tr/screens/edc.html

·         Dış Ticaret Müsteşarlığı http://www.foreigntrade.gov.tr

·         Avrupa Merkez Bankası http://www.ecb.int

·         Dışişleri Bakanlığı http://www.mfa.gov.tr

·         Avrupa Üniversitesi Enstitüsü (İtalya), Avrupa’nın Bütünleşmesinin Tarihi adlı web sayfası: http://www.iue.it/LIB/SISSCO/VL/hist-eur-integration/Index.html

·         Fransa Maliye Bakanlığı'nın sitesi (İngilizce) http://www.finances.gouv.fr

·         Prof. Willem Buiter (www.cam.ac.uk) ve Paul Krugman'ın (www.mit.edu) sayfaları

·         Avrupa Komisyonu’nun Euro ve Avrupa Ekonomik ve Parasal Birlik Üzerine Soru ve Cevaplar Kitabı

·         İktisat Dergisi’nin Avrupa Birliği Üzerine Aralık 2000 (sayı 408) ve Ocak 2001 (sayı 409) tarihli sayıları

·         Yeni Türkiye Dergisi’nin AB Özel Sayısı (Kasım-Aralık 2000, sayı 36)

·         İktisadi Kalkınma Vakfı (2000), AB’de Ekonomik ve Parasal Birlik ve Türkiye, İKV Yay. No. 163, İstanbul. Ayrıca http://www.ikv.org.tr

·         Marmara Üniversitesi AT Enstitüsü Avrupa Araştırmaları Dergisi, çeşitli sayılar, http://www.marmara.edu.tr/eci/main.html

·         IHAUM Bogaziçi CECES (Karsilastirmali Avrupa Arastirmalari Merkezi): http://www.boun.edu.tr/ceces





 

Başarılar dilerim.

ANAHTAR KELİMELER:

(Burada işlenilen dersin anahtar kelimelerini her hafta ders işlendikten sonraki iki gün içinde bulabilirsiniz! Dersle ilgili duyuru ve haftalık ödevlere ise "ödevler" bölümünden erişebilirsiniz!)

 

1. ve 2. Hafta

Klasik Dış Ticaret Teorisi: dış ticaret politikası; mukayeseli üstünlükler; Ricardo ve Mukayeseli üstünlükler; Hechscher-Ohlin (Faktör Donatımı) teorisi ve mukayeseli üstünlükler; uluslararası fiyat farklılıkları; fiyat rekabeti; rekabet gücü / rekabet edebilirlik; uluslararası rekabet gücünün ölçülmesi; dış ticaret teorisi ve uluslararası ekonomik entegrasyon; endüstrilerarası ticaret (inter-industry trade); ülkeler neden dış ticaret yaparlar?; Açıklanmış mukayeseli üstünlükler (B. Balassa) ve rekabet gücü; dış ticaret haddi - tarımsal ürünler - GOÜ - teknoloji yoğun ürünler - GÜ; denge dış ticaret haddi ve A. Marshall'ın Teklif Eğrileri.

Dış ticaret teorisi ve pozitif iktisat, dış ticaret politikası ve normatif iktisat, dış ticaret politikası amaçları ve araçları

 

 

Yeni Dış Ticaret Teorisi: fiyat-dışı rekabet; kalite-hizmet rekabeti; aksak rekabet piyasaları; ürün farklılaştırması; talebin yapısı; tüketici tercihleri; marka, satış öncesi ve sonrası hizmet; P. Krugman; endüstri-içi ticaret (intra-industry-trade); endüstri-içi ticaretin ölçülmesi: Grubel-Lloyd Indeks; stratejik dış ticaret politikası; AB ve endüstri-içi ticaret.

 

 

Bilimsel Araştırma Yöntemleri: Bilimsel Yöntem, Sosyal Bilimler ve İktisat;Tümdengelim, Tümevarım, Hipotezli Tümdengelim, Hipotez, Hipotez Testi, Ekonometri; Soyutlama, Model, Ceteris Paribus, Teori ve Yasa: bilimsel araştırma nasıl yapılır?; bilimsel araştırmanın aşamaları nelerdir?: konu seçme; konuyu sınırlandırma; hipotez kurma; araştırmanın yöntemini belirleme; taslak (geçici) plan hazırlama; geçici kaynakça oluşturma; okuma ve not alma; yazma; dipnotlu kaynak gösterme yöntemi; bilimsel araştırmanın biçimsel yapısı.

 

Temel Okuma Listesi:

 

3. Hafta

Uluslararası Ekonomik Entegrasyon (Bütünleşme): tanım / kavram; ticaretin serbestleşmesi - küreselleşme - ekonomik işbirliği - ekonomik entegrasyon; ekonomik entegrasyonun farklı türleri / sınıflandırma: serbest ticaret bölgesi; gümrük birliği; ortak pazar; ekonomik ve parasal birlik; tam ekonomik bütünleşme; EFTA, EEA, LAFTA, NAFTA, ASEAN, APEC; Tercihli Ticaret Anlaşmaları ve ekonomik entegrasyon; EMU - European Monetary Union; Tarifeler; Tarife Dışı Engeller; Tarifelerin kaldırılması; tarife dışı engellerin kaldırılması; faktör mobilitesi ve entegrasyon; iktisat politikalarının koordinasyonu ve entegrasyon; ortak karar mekanizmaları; ortak para politikası; ortak maliye politikası, vergi uyumlaştırması.

 

4. Hafta

GATT - WTO ve Çok Taraflı Ticaret Sistemi: GATT (amaçları, kuruluşu, temel ilke ve kuralları); WTO ile birlikte GATT'da değişen nedir?; GATT sisteminde Ekonomik Entegrasyonlar için bir istisna var mıdır?; Uruguay Görüşmeleri: Tarım Anlaşması, Hizmetler Anlaşması, Tekstil ve Hazır Giyim Anlaşması; 1994-2004 on yıllık geçiş süresi ve anlamı; 1 Ocak 2005 tarihinin GATT sistemi ve uluslararası ticaret yönünden önemi nedir?

Gümrük Birliklerinin Statik ve Dinamik Etkileri: ticaret yaratıcı ve saptırıcı etkiler; olumlu - olumsuz etkiler; üretim etkisi, tüketim etkisi ve dış ticaret haddi etkisi; J. Viner'in katkısı; kısa ve uzun dönem; net etki; talebin yapısı, faktör donanımı ve teknoloji düzeyi varsayımları ve statik - dinamik etkiler ayrımı; dinamik etkiler ve büyük piyasa; büyük piyasa ve ölçek ekonomileri; içsel ve dışsal ekonomiler; uzun dönem ortalama maliyet eğrisi; ölçeğe göre artan - azalan getiri; kaynak tahsisinde etkinlik ve statik etkiler; üretim olanakları eğrisi: fırsat maliyeti, etkinlik ve büyüme; üretimde artan maliyetler ve kısmi uzmanlaşma.

 

 

5. Hafta

Uluslararası Ekonomik Entegrasyonlar için Uygun Koşullar: Özellikle Kutuplaşma Teorisi ve Eleştiri;

Entegrasyon Teorisinin Gelişimi: J. Viner ve Sonrasındaki Katkılar; Ekonomik Entegrasyon, Kaynak Tahsisinde Etkinlik ve Refah (Pareto Optimumu sağlanmış mıdır?!).

Gümrük Birliklerinin Statik Refah Etkileri: potansiyel refah etkileri (üretim ve tüketim etkileri = statik etkinlik) ve gelirin yeniden dağılımından kaynaklanan refah etkileri (dış ticaret haddi etkisi). Viner'in orijinal GB'nin olumlu ve olumsuz üretim etkileri analizi: temel varsayımlar (tam rekabet, sıfır ulaştırma masrafları, sabit maliyetler, tüketimde sabit oranlar).

 

Temel Okuma Listesi:

 

      ·    Utkulu, Utku (2006), “Türkiye’nin AB Rotasında Gümrük Birliğinin 10 Yıllık Muhasebesi”, Gözlem Gazetesi, Türkiye Ekonomisi 2006, Özel Sayı,

s.26, 11 Mart 2006.

 

 

 

6. Hafta

Artan maliyetler, tüketimde sabit oranlar ve olumlu-olumsuz üretim etkilerinin birlikte analizi. Tüketim etkileri: olumlu üretim ve olumlu tüketim etkilerinin birlikte analizi. Ticaret saptırıcı bir gümrük birliği refahı artırabilir mi? Nasıl?

Artan maliyetler ve mallar-arası ikamenin varlığı varsayımları altında gümrük birliğinin potansiyel refah etkilerinin analizi: üretim ve tüketim etkilerinin birlikte ele alınması. Tüm bu analizlerde konular grafiksel gösterimle birlikte ele alınmıştır. Ticaret yaratıcı ve saptırıcı etkiler bir sayısal örnek yardımıyla da açıklanmıştır. Bu örnek yardımıyla ticaret yaratıcı ve saptırıcı etkileri hesaplayınız. Gümrük birliğinin potansiyel refah etkilerini belirleyen faktörler nelerdir?

 

 

7. Hafta

Gümrük birliklerinin potansiyel refah etkilerini belirleyen temel faktörler. Gümrük birliklerinin dış ticaret hadleri üzerindeki etkisi, teklif eğrileri ve grafiksel gösterim. Serbest ticaret ve ortak pazarın farklı yönleri. Ekonomik bütünleşmelerin (GB) dinamik etkileri ve "büyük piyasa": içsel ekonomiler ve zarf eğrisi (grafiksel gösterim), dışsal ekonomiler, rekabetin yoğunlaşması, risk ve belirsizliklerin azalması, teknolojik gelişme, yatırımlarda artış. Rekabet yoğunlaşması, büyük piyasa için büyük ölçekte üretim yapan büyük (çok uluslu / ulus ötesi firmalar), "rekabet paradoksu", monopolleşme, kartelleşme ve müdahale gereği ("bağımsız rekabet kurulları"). Bu derste ayrıca DEÜ Kütüphane üzerinden bazı önemli "veri tabanları" ve "WEB sayfaları" tanıtıldı ve uygulama yapıldı. Lütfen araştırınız "European Sources Online (KnowEurope)" veri tabanı ile ne tür bilgilere ulaşılabiliyor?

 

8. Hafta

GB'nin Türkiye Ekonomisi üzerindeki etkileri analiz edildi. Bu yapılırken önceki haftalarda öğrendiğiniz "teorik çerçeve" (statik ve dinamik etkiler ayrımı) dikkate alınarak uygulama sonuçları sistematik bir biçimde değerlendirildi. Yardımcı ders kitapları yanısıra aşağıdaki makaleler özellikle faydalı olup analizlerimizde yol gösterici ve bilgilendirici olmuştur. Statik Etkiler bağlamında: Ticaret yaratıcı ve ticaret saptırıcı üretim ve tütetim etkilerinin yanısıra GB'nin ticaret hadleri üzerindeki ve vergi gelirleri üzerindeki etkileri değerlendirildi. Türkiye ve AB arasındaki ticaretin endüstriler-arası veya endüstri-içi yapıda olup olmadıkları yapılan çalışmalar işğında tartışıldı. Dinamik Etkiler bağlamında: GB'nin Türkiye ekonomisi üzerine rekabet etkisi, ölçek ekonomileri etkisi, teknoloji gelişme etkisi, makroekonomik istikrarın sağlanması etkisi analiz edildi.

 

 

9. Hafta

Sekizinci haftadan eksik kalan konular anlatıldı: Özellikle Dinamik Etkiler bağlamında: GB'nin Türkiye ekonomisi üzerine rekabet etkisi, ölçek ekonomileri etkisi, teknoloji gelişme etkisi, makroekonomik istikrarın sağlanması etkisi analiz edildi.

"Parasal Birlik" kavramı tanımlandı. Bir Parasal Birliğin aşamaları tanıtıldı.

 

10. Hafta

Ara sınav soruları analiz edildi / yanıtlandı.

"Optimum Para Sahası (OPS) Teorisi: R. Mundell". Parasal Birlik Aşamaları ve Avrupa Parasal Birliği (APB). Maastricht ve Kopengah Kriterleri. Aday Ülkeler ve Düzenli Raporlar. APB'ne üyelik ve AB'ne tam üyelik. OPS Teorisine göre bir parasal birliğin başarı koşulları nelerdir? (sadece maddelendi!)

 

11. Hafta

Parasal Birlik ile ilgili literatür tanıtıldı. Aşağıdaki kaynaklar özellikle tavsiye edildi. OPS Teorisine göre bir parasal birliğin başarı koşulları nelerdir? Sekiz madde! Özellikle 2. 3. ve 8. maddeler açıklandı. Grafiksel gösterimler yapıldı. APB bir optimum para sahası mıdır? Neden? Gerekçeler?

-EUECOPOL, Avrupa Birliği Erasmus Programı kapsamında yer alan
Integrated Project başlığı altında, 7 Avrupa Üniversitesi”nin yer aldığı, orijinal ismi ”Political and Economic Aspects of European Integration” olan bir projedir.
Proje, Almanya”dan Brandenburg ve Türkiye”den Fakültemiz liderliğinde düzenlenip,sürdürülmektedir. 7 Üniversite”den 35 4. sınıf öğrencisi ve 13 akademisyen 2-12Mayıs2006 tarihleri arasında,proje ortaklarından Belçika”nın Honim Üniversitesi evsahipliğinde, ekteki program çerçevesinde Brüksel”de projeyi gerçekleştireceklerdir. Proje ile ilgili ayrıntılı bilgi için bakınız:  
 
http://euecopol.fh-brandenburg.de/

Economic Scenarios for the EU 2020-1: Turkish perspective

Economic Scenarios for the EU 2020-2: Turkish perspective

-Utkulu, Utku (2006), "Avrupa Parasal Birliği, Optimum Para Sahası ve Türkiye", İrfan Kalaycı (ed.) Türkiye-AB İlişkileri Üzerine Ekonomi-Politik Tezler içerisinde , Beta Yayınevi, ss.223-240.

-Özgür Tonus (2000), Avrupa Birliğinde Ekonomik ve Parasal Birlik ve Türkiye, İKV Yayın No.163, İstanbul, ss.1-17.

-Cihan Dura ve Hayriye Atik (2003), Avrupa Birliği, Gümrük Birliği ve Türkiye, Genişletilmiş 2. Baskı, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, ss. 98-103 ve ss.129-159.

-C. Mehmet Baydur ve Bora Süslü (2004), "Ekonomik Bütünleşme Olarak Parasal Birlik: AB ve Türkiye", Avrupa Birliği Sürecinde Türkiye içerisinde, Turgay Uzun ve Serap Özen (editörler), Seçkin Yayınevi, Ankara, ss.231-261.

-Hüseyin Özdeşer (2004), "Euro'nun AB'nde Mal ve Hizmet Ticareti Üzerine Ticaret Yaratıcı / Saptırıcı Etkileri", İktisat İşletme ve Finans, Haziran, ss.123-131.

 

12. Hafta

Parasal Birlik / EURO: fayda ve maliyetleri. Parasal Birlik ve Krugman Grafiği. EURO'nun Türkiye Ekonomisine olası etkileri nelerdir?

EFTA ve Avrupa Ekonomik Alanı (EEA). NAFTA.

Faktör Donatımı (Heckscher-Ohlin) Teorisi. Serbest Ticaret ve Gelir Dağılımı: Stolper-Samuelson Teorisi. Leontief Paradoksu. Uluslararası Faktör Fiyatları Eşitliği Teorisi. Rybczynski Teorisi.



13. Hafta

Genel Değerlendirme

 

Dersin PowerPoint Sunusu